مجارستان کشوری است که در چهارراه اروپای مرکزی واقع شده و همواره به عنوان مرکزی برای تبادل فرهنگی و فکری عمل کرده است. بعضی از دانشگاههای مجارستان بیش از ۶۵۰ سال سابقه دانشگاهی را در کارنامه خود دارند و از رویکرد مدرن و بینالمللی آموزش دکتری در مجارستان استفاده میکنند.
تحصیل دکترا در مجارستان میتواند یک گزینه عالی برای آن دسته از افرادی باشد که قصد مهاجرت به خارج را دارند. ما در این مقاله قصد داریم به بررسی شرایط، هزینهها و دانشگاههای مناسب مجارستان برای مقطع دکترا بپردازیم.
ساختار کلی مقطع دکترا در مجارستان چگونه است؟
امکان تحصیل در مجارستان در مقطع دکترا برای دانشجویانی وجود دارد که قبلا مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد را با موفقیت پشت سر گذاشته باشند. سیستم آموزش عالی مجارستان از یک پیمان به نام معاهده بولونیا پیروی میکند که یعنی مدارک صادرشده از سوی دانشگاههای این کشور، علاوه بر اینکه امکان مقایسه و انتقال در بازارهای بینالمللی و کشورهای عضو اتحادیه اروپا را دارند، بلکه مطابق با استانداردهای بینالمللی مقاطع کارشناسی، ارشد و دکترا ارائه میگردند.
تحصیل دکترا در مجارستان چقدر طول میکشد؟
برخلاف سایر کشورها که در آنها سیستمها مقطع دکترا صرفا بر اساس تحقیقات مستقل عمل میکنند، در مجارستان برنامه تحصیل دکترا به دو مرحله تقسیم میشود:
- مرحله اول یک الی دو سال طول میکشد و برنامه درسی واحدهای تدریس شده، جلسات آزمایشگاهی، سمینارها و سایر آموزشها به ارزش ۱۲۰ واحد را در بر میگیرد. این مراحل به منظور ارائه دانش مربوط به موضوع دانشگاهی و به عنوان پایهای برای تحقیقات مستقل شما طراحی و ارائه شدهاند.
- مرحله دوم تحصیل دکترا در مجارستان دو الی سه سال به طول میانجامد. طی این مرحله شما به عنوان نامزد کامل مدرک دکترا شناخته میشوید و یک پروژه اصلی انتخاب میکنید که درباره آن تحقیق خواهید کرد. علاوه بر این، در اکثر رشتهها به صورت اختیاری یک سال اضافی را برای نوشتن پایاننامه در نظر میگیرند. این یعنی طول دوره دکترا به صورت تمام وقت در کشور مجارستان معمولا ۳ تا ۶ سال طول میکشد. این مدت زمان (به دلیل گسترده بودن کارهای تحقیقاتی) بیشتر از مدت زمان دکترای استانداری است که در کشورهای دیگر اعطا میشود.

اگر ترجیح شما این است که دوره دکترایتان کمتر طول بکشد و آمادگی لازم برای آن را دارید، تحت شرایطی ممکن است این امکان را به شما بدهند که مستقیما به مرحله دوم بروید. برای انجام این کار باید نشان دهید که صلاحیت کافی برای شروع تحقیقات مستقل، برخی تجربیات موجود در تکنیکها و روشهای مورد استفاده از آنها را دارید و با مدرک کارشناسی ارشد مناسب این مقطع را شروع کردهاید.
سال تحصیلی در مجارستان
سال تحصیلی برای دکترا در مجارستان از سپتامبر شروع میشود و تا جولای ادامه دارد. این سال به دو ترم تقسیم میگردد که شامل تعطیلات و دورههای امتحان نیز هست. دانشگاههای مجارستان به صورت مستقل تقویم آموزشی خود را تعیین میکنند اما موارد زیر میتواند راهنمای خوبی برای دانشجویان باشد:
- ترم پاییز
- دوره تحصیل: سپتامبر تا دسامبر
- زمان امتحانات: دسامبر و فوریه
- ترم بهار
- دوره تحصیل: فوریه تا مه
- زمان امتحانات: مه و ژوئیه
نظارت و ارزیابی دانشجویان دکترا در مجارستان
به طور معمول به دانشجوی متقاضی دکترا، یک سرپرست واحد از دانشکده دکترا (یا یک دانشکده مرتبط در دانشگاه) داده میشود. این شخص که تخصص و تجربه حرفهای لازم در زمینه تحقیقاتی دانشجو را دارد، او را در مراحل مختلف تحصیل دکترا در مجارستان راهنمایی و یاری میکند. تحصیل دکترا در این کشور با سایر کشورها تفاوت دارد؛ یعنی دارای ارزیابی مکرر بوده و در هر مرحله از پروسه دکترا، به شکل متفاوتی ارزیابی خواهید شد.
در مرحله اول (که پیشتر بررسی شد)، امتحانات را در پایان هر ترم تکمیل خواهید کرد. این امتحانات (چه شفاهی و چه کتبی) جهت ارزیابی دانش موضوعی که به دست آوردهاید، طراحی شدهاند. در پایان این مرحله که معمولا دو سال طول میکشد، در یک ارزیابی جامع شرکت خواهید کرد. این ارزیابی به صورت یک آزمون شفاهی جهت سنجش دانش عمومی شما طراحی شده است و به طور مستقیم به محتویان پروژه تحقیقاتی مورد نظرتان مربوط نمیشود.
عملکرد دانشجو در امتحان جامع به سه صورت دستهبندی میشود: نامطلوب، رضایتبخش یا استثنایی (برخی دانشگاهها مقیاس دقیقتری دارند). در صورت کسب نمره رضایتبخش، میتوانید مرحله دوم تحصیل دکترا را شروع کنید. عملکرد بهتر میتواند در مدرک دکترا یک نقطه مثبت باشد. عبور از این مرحله و ورود به مرحله دوم نشان میدهد که شما مهارتها و تخصص لازم برای کار به عنوان یک نامزد دکترا در مجارستان و انجام تحقیقات مستقل را دارید.
برای کسب شرایط لازم جهت ارائه و دفاع از پایاننامه، ابتدا باید پروژه تحقیقاتی شما از سوی استاد راهنما و سایر اعضای شورای دکترای دانشگاه مورد تأیید واقع شود. سپس میتوانید در حضور استادان پایاننامه خود را ارائه داده، از محتوا و ارزش آن دفاع کنید و تحصیلتان را با موفقیت به پایان برسانید. پس از اتمام این دو مرحله، مدرک دکترا را دریافت خواهید کرد.
برای اخذ پذیرش دکترا در مجارستان چه مدارکی لازم است؟
مدارکی که برای اخذ پذیرش جهت تحصیل مقطع دکترا در کشور مجارستان نیاز دارید عبارتند از:
- مدرک کارشناسی ارشد به همراه ریزنمرات (ترجمه شده)
- انگیزهنامه بازگوکننده دلایل و علایق دانشجو جهت تحصیل در مدرک دکترا
- توصیهنامه کاری یا آکادمیک از ۲ استاد یا کارفرما
- ارائه مقالات پژوهشی و علمی
مدارک لازم جهت دریافت ویزای تحصیلی مجارستان
متقاضیان دوره دکترا در مجارستان علاوه بر مدارک بالا، باید موارد زیر را نیز جهت اخذ ویزای تحصیلی این کشور به سفارت ارائه دهند:
- نامه پذیرش دانشگاه
- گذرنامه یا پاسپورت با اعتبار حداقل ۶ ماه بعد از تاریخ ورود
- کپی صفحه اصلی پاسپورت
- اثبات داشتن بیمه درمانی
- اثبات وجود آدرس مسکن در مجارستان
- تمکن مالی (اثبات داشتن هزینه زندگی و تحصیل به مدت یک سال در مجارستان-ماهیانه ۷۰۰ الی ۸۰۰ یورو)
- فرم درخواست ویزا
- سه پاکت مهردار
هزینه ویزای تحصیلی مجارستان چقدر است؟
هزینه ویزای بلندمدت دانشجویی مجارستان که به آن ویزای D هم گفته میشود و بیش از ۹۰ روز مهلت دارد، به میزان 110 یورو میباشد.

هزینه تحصیل دکترا در کشور مجارستان
شهریه تحصیل دکترا در مجارستان به دانشگاه و رشتهای که انتخاب کردهاید بستگی دارد اما به طور معمول، بین ۵۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ یورو در سال (با پرداخت در هر ترم) محاسبه میشود. این قیمتها معمولا برای تمامی دانشجویان (صرف نظر از ملیت آنها) یکسان میباشد.
هزینههای مرحله اول دکترا که طی آن بیشتر در کلاس و دورههای آموزشی مشغول به تحصیل هستید، بعضی اوقات بالاتر از هزینههای مرحله دوم یعنی زمانی که روی تحقیقات مستقل و پایاننامهتان کار میکنید، میباشد. هزینه تحصیل در دانشگاههای مجارستان با توجه به دانشگاه و رشته انتخابی شما متفاوت خواهد بود. در ادامه به بررسی هزینههای تحصیل در برخی از دانشگاههای برتر مجارستان خواهیم پرداخت:
- دانشگاه دبرسن: از ۶۰۰۰ الی ۱۶۹۰۰ دلار آمریکا
- دانشگاه فناوری و اقتصاد بوداپست BME: ۴۵۰۰ یورو به ازای هر ترم (همه رشتهها)
- دانشگاه پچ: ۲۵۰۰ الی ۶۰۰۰ یورو برای هر ترم
- دانشگاه Eötvös Loránd بوداپست: ۱۷۵۰ الی ۵۰۰۰ یورو در هر ترم (بسته به موضوع مورد تحقیق)
- دانشگاه سگد: ۳۵۰۰ الی ۵۵۰۰ یورو در هر ترم
- دانشگاه کورینوس: ۹۰۰ الی ۳۲۰۰ یورو در هر ترم
بورسیه تحصیلی مقطع دکترا در کشور مجارستان
اخذ پذیرش برای مقطع دکترا در مجارستان لزوما به این معنی نخواهد بود که باید همه هزینههای خود را پرداخت کنید! تعداد زیادی از بورسیههای تحصیلی برای دانشجویان بینالمللی در مجارستان در دسترس هستند که میتوانید از آنها کمک بگیرید. این بورسیهها شامل موارد زیر میباشند:
- Stipendium Hungaricum: این بورسیه، مهمترین بورسیه بینالمللی کشور مجارستان است که با مشارکت چندین کشور ایجاد شده است. در صورت موفقیتآمیز بودن درخواست شما برای اخذ این بورسیه، هزینه کامل تحصیل دکترا در مجارستان پوشش داده شده و کمک هزینه ماهانه و هزینهای اضافی برای اقامت و بیمه درمانی نیز به شما پرداخت خواهد شد.
زمان پذیرش تحصیل دکترا در کشور مجارستان
همانطور که گفته شد، سال تحصیلی برای مقطع دکترا در مجارستان از سپتامبر شروع شده و تا ژوئن ادامه مییابد. در ماههای جولای و آگوست، مراکز تحصیلی به طور کامل تعطیل میشوند. ثبت نام دور اول پذیرش برای کلاسهایی که در ماه فوریه آغاز خواهند شد، ماه نوامبر و ثبت نام دور دوم پذیرش برای کلاسهایی که از ماه سپتامبر برگزار خواهند شد، ماه فوریه میباشد. به طور معمول، بازه زمانی برای پذیرش در دانشگاههای مجارستان (بسته به دانشگاه) از ۱۵ می تا ۱۵ جولای ادامه دارد.
کار دانشجویی حین تحصیل دکترا در مجارستان
دانشجویانی که در کشور مجارستان تحصیل میکنند، میتوانند از طریق کار در این کشور بخشی از هزینههای تحصیل و زندگی خود را پرداخت کنند. برای انجام کار دانشجویی در این کشور، نیاز به قرارداد کتبی بین دانشجو و کارفرما دارید. به طور میانگین، دانشجویان بینالمللی مجاز به ۲۰ ساعت کار دانشجویی در هفته هستند.
امکان اخذ دائم مجارستان از طریق تحصیل دکترا
ویزای تحصیلی مجارستان موقت محسوب میشود. دانشجویان پس از فارغالتحصیلی از دانشگاه، تا ۹ ماه اجازه دارند در این کشور بمانند و به دنبال کار بگردند. در صورت یافتن کار، میتوانند ویزای تحصیلی خود را به ویزای کاری تبدیل نموده و اقامت مجارستان را دریافت کنند.
